W Czechosłowacji okres zastoju i bezruchu przerwała praska wiosna. Śmierć Stalina nie wywołała w tym kraju zmian; w 1953 władze przej a ł Novotny; brak jakichkolwiek zmian doprowadził do coraz wie kszego kryzysu wewn e trznego.

-szef słowac kich komunist ó w Dub cek został dnia 4 stycznia nowym sekretarzem KC KPCz ,zapowiedział reformy pod has łem "socjalizmu z ludzką twarzą " ; doprowadził w styczniu 1968 do kryzysu w KC i ust ąpienia Novotnego.

-w marcu prezydentem został gen. Ludvik Svoboda

-w kwietniu KPCz opublikowała dokument Czechosłowacka droga do socjalizm u, w kt órym deklarowała zerwanie z dziedzictwem stalinizmu i przywró cenie wi ekszości swobó d demokratycznych, zaproponowano szeroki program reform : wprowadzenie systemu wielopartyjnego, wolnych wybor ó w , zniesienie cenzury, szeroki zakres rehabilitacji ofiar czeskiego stalinizmu,

-w tym samym miesiącu rzą d zapowiedział reform e gospodarczą ;

-nie kwestionowano natomiast "przyjaźni" z ZSRR ani udziału CSRS w Układzie Warszawskim

-zapoczątkow ane przez KPCz przemiany uległy radykalizacji po poparciu ich przez og ó ł społeczeństwa;

-w czerwcu po zniesieniu cenzury, prasa zamieściła napisany przez L.Vaculika manifest polityczny 2000 słó w , zawierający surową krytykę rz a d ó w KPCz od 1948;

-wydarzenia praskiej wiosny spotkały si e z przeciwdziałaniem pozostałych państw Układu Warszawskiego;

w lipcu odbyło sie posiedzenie Układu Warszawskiego w Warszawie, na którym zarzucono Dubcekowi tolerowanie kontrrewolucji i w drodze bezpośrednich nacisków usiłowano wymusić przywró cenie porz adku siłami wewnetrznymi. Zmiany jednak zaszły tak daleko iż nie można ich było już zahamować.

- 21 sierpień 1968 - interwencja z zewn atrz; po nieskutecznych wcześniejszych ostrzeżeniach w nocy wojska Układu Warszawskiego wkroczyły do Czechosłowacji (Rumunia nie wzieła w tym udziału). Po krótkotrwałym oporze zaj ęto Prag e (liczba ofiar nie jest znana do dziś). Inwazji dokonano rzekomo na prośbe czechosłowackich działaczy w imie obrony socjalizmu zagrożonego przez kontrrewolucji. Ośw iadczenie motywujące inwazj e zyskało miano DOKTRYNY BRE Ż NIEWA o ograniczonej suwerenności krajów obozu radzieckiego. Kierownictwo państwa i partii zostało uprowadzone do Moskwy, gdzie doszło do rozmów zakończonych kompromisem

- ogłoszono go 26 sierpnia 1968 : Dubcek utrzymał stanowisko I sekretarza, pod warunkiem uchylenia uchwał XIV Zjazdu (konspiracyjny, miał miejsce w jednej z fabryk) i uznania prawa wojsk Układu Warszawskiego do czasowego pobytu na terenie Czechosłowacji.

-okupanci przywr ó cili cenzur e i zacz eli odsuwać od władzy reformatoró w;

-styczeń 1969 - na znak protestu przeciw inwazji student Jan Palach dokonał samospalenia w Pradze.

-kwiecień - zamieszki po meczu hokejowym Czechosłowacja-ZSRR -> doprowadziły do usta pienia Dub c eka w kwietniu 1969 z funkcji I sekretarza KC, jego nast epca G.Husak zrezygnował z zamierzonych przemian politycznych i gospodarczych. Rozpoczał on proces normalizacji - polegał on na dokonaniu masowych czystek we wszystkich organizacjach społecznych i politycznych z partia włacznie (wrzesień 1969). To samo dotyczyło całego aparatu państwowego, środków masowego przekazu, oświaty, nawet sportu.

Dub c ek ALEKSANDER (1921-1992)-czechosł. działacz komunistyczny, polityk. Od 1963 I sekretarz partii słowac. i członek Biura Politycznego KPCz; w czasie "praskiej wiosny" po zwolnieniu A. Novotnego, wybrany na I sekretarza KPCz, kierował procesem reform i pró b a liberalizacji życia politycznego, co zostało przerwane w sierpniu 1968 interwencja wojsk Układu Warszawskiego; w kwietniu 1969 p ozbawiony funkcji szefa partii, w 1970 wykluczony z KPCz. W 1988 zacz ał wystepować publicznie, a w 1989 po upadku rza d ó w komunist ó w, powr ócił do życia politycznego i został przewodniczacym parlamentu - Zgromadzenia Federalnego. W 1991 wycofał sie z życia p olitycznego.

SVOBODA LUDWIK (1895-1979), czechosł. generał, polityk. W 1939, po zaje ciu kraju przez Niemcy, organizator i dow ódca oddziału wojskowego w Polsce, z którym we wrześniu przeszedł na tereny zaje te przez Armi e Czerwon a . W 1942 brał udział w formowaniu na terenie ZSRR czechosł. formacji zbrojnej, od 1944 zw. Czechosłowackim Korpusem w ZSRR. W 1945-50 minister obrony; od 1948 członek KC KPCz; W 1968-1975 prezydent.

Doktryna Breżniewa -nazwa zasady polityki zagr. ZSRR, zgodnie z kt ó r a miał on prawo do interwencji zbrojnej, jeśli uznał, że zostały naruszone "podstawy ustroju socjalistycznego" w którymś z krajów bloku komunistycznego; sformułowana we wrześniu 1968 w artykule redakcyjnym "Prawdy", po agresji ZSRR na Czechosłowacje ; była forma usankcjono wania sowieckiej ekspansji; zwana też doktryną o ograniczonej suwerenności; odrzucona oficjalnie przez Gorbaczowa.