Zagadnienia ogólne epoki renesansu

Renesans - od francuskiego renaissance(odrodzenie) - termin wprowadzony przez encyklopedystów i uczonych w XIX w.,obejmujący odnowienie, odrodzenie się ludzkóści, podnoszenie się jej na wyższy poziom, a także odnowienie starożytności, odrodzenie przeszłości, dawnej wiedzy, kultury i sztuki antyku, programowo zapoczątkowane w XIV w.

Periodyzacja

- we Włoszech - od poł. XIV do poł XVI w;

- w Polsce - od końca XV w. przez cały XVI wiek.

- 1543 - 1584 - złoty wiek renesansu w Polsce.

- 1543 - wydanie "Krótkiej rozmowy między trzema osobami" Mikołaja Reja;

- 1584 - śmierć śp. Jana Kochanowskiego.

Najważniejsze wydarzenia historyczne:

- 1505 Kostytucja nihil novi;

- 1506 - 1548 Zygmunt Stary;

- 1520 Początek ruchu egzekucyjnego szlachty;

- 1518 Bona w Krakowie;

- 1524 - 1525 Wojna chłopska w Niemczech;

- 1525 Hołd pruski;

- 1545 - 1563 Sobór w Trydencie;

- 1548 - 1572 Zygmunt August;

- 1549 - 1564 Nasilenie reformacji w Polsce;

- 1562 Początek wojen religijnych we Francji;

- 1564 Jezuici w Polsce;

- 1569 Unia Lubelska;

- 1572 Noc św. Bartłomieja we Francji;

- 1573 Pierwsza wolna elekcja Henryka Walezy;

- 1579 - 1581 Wojna z Moskwą;

- 1587 - 1632 Zygmuint III Waza.

Przemiany społeczne i gospodarcze:

Renesans skondensował zdumiewająco wiele zjawisk, nurtów, zdarzeń, objawień artystycznych, intelektualnych, naukowych, w tym tak epokowych, jak odkrycie Mikołaja Kopernika rewolucjonizujące dotychczasowe wyobrażenia kosmologiczne.

Skupienie uwagi na sprawach doczesnych: gospodarczych, społecznych i cywilizacyjnych, a przy tym wzrost międzyludzkiej komunikacji we wszelkich dziedzinach życia wpłynęły na wzrost zainteresowania się jego świeckimi stronami i osłabienie dawnego nastawienia teocentrycznego. Szybko rosnąca przy tym potęga wielu państw (z bardzo znaczącą Polską Jagiellonów) zdecydowała o wzmocnieniu władzy świeckiej, wzmogła poczucie wartości i odrębności narodowej . Stąd taka dbałość o rozwój własnego języka, pęd do kształcenia i chęć zamanifestowania własnych możliwości we wszystkich dziedzinach życia.

Charakterystyczny dla renesansu rozwój języków narodowych oraz rozpowszechnienie druku znacznie zwiększyły intensywność rozwoju wszelkich zjawisk i procesów, niełatwych do ogarnięcia i sklasyfikowania.

Odkrycia naukowe i wynalazki techniczne:

Filozofia

Nastąpiło odnowienie starożytnych kierunków filozoficznych takich jak platonizm czy arystotelizm.

Głównym prądem, umysłowym był humanizm. Stawiał on za ideał wszechstronną pełnię człowieczeństwa. Namiętna rządza piękna i wiedzy ożywiała najbardziej wzniosłe umysły humanistów. Chcieli oni mieć wszystko, wznieść się na najwyższe szczyty nauki i sztuki. Za podstawę wykształcenia uważali znajomość autorów starożytnych i filozofii. Jednym z najwybitniejszych humanistów był Erazm z Rotterdamu.

Drugim ważnym prądem epoki była reformacja. Stworzyła ona wizerunek człowieka jako istoty o całkowicie skażonej naturze, w której Bóg widzi tylko "smród i plugastwo". Renesansowa harmonia i równowaga zaczęły się chwiać wobec zagrożenia samotnością, wobec rozterek duchowych. podobnie jak cała epoka, reformacja nie wyrosła "z niczego", nagle, lecz przygotowały ją stopniowo wcześniejsze kryzysy w kościele. Za bezpośrednią przyczynę reformacji uważa się wystąpienie Marcina Lutra (1517 Wittenberga) atakujące ówczesny kościół.