I. "Warszawianka", "Wesele", "Wyzwolenie" - wielka rozprawa z wadami i mitami narodowymi. " Warszawianka"- rozrachunek z romantycznym mitem, zgodnie z którym, śmierć za ojczyznę jest powodem do wiecznej chwały. Wyspiański ukazał, że śmierć stała się celem samym w sobie i nikt już nie myśli o odzyskaniu niepodległości. Autor walczy z utartym schematem bohatera, mówiąc, że prawdziwym bohaterstwem jest poświęcenie się dla innych. "Wesele"- Autor demaskuje istniejące w narodzie mity, według których: inteligencja pełni przywódczą rolę chłop jest obrońcą ojczyzny "Wyzwolenie"- Konrad rozmawia z dwudziestoma trzema maskami => każda z nich reprezentuje odrębny pogląd polityczny, do którego odnosi się Konrad. znaczenie tytułu- wyzwolenie się z istniejących schematów. maska 11- wiara w mesjanizm- naród polski jest narodem wybranym maska 13- Konrad uważa, że literaturze zabrakło prawdy i idei maska 19- Konrad chce normalnej, codziennej Polski II"Rozprawa z narodem" w "Weselu" -ocena chłopstwa i inteligencji i ich zdolności współdziałania; jawne i ukryte konflikty; cień 1846 roku. 1.Chłopi chęć walki, zainteresowanie polityką, silne tradycje wymagali kierowania byli żywiołem, który może stać się zagrożeniem- pamięć rabacji chłopskiej z 1846 roku materializm chłopów (motyw złotej podkowy) 2.Inteligencja niewiara w zwycięstwo zadurzenie w poezji przekonanie o swojej wyższości brak zrozumienia chłopów popadnięcie w marazm Chłopi i inteligencja nie mogli współdziałać: brak zgody wzajemne niezrozumienie powierzchowna fascynacja wsią materializm i agresywność chłopów niechęć do działania u inteligencji Marazm- dosł. bezwład, rozprężenie, zastój. W "Weselu" w marazmie pogrążona jest cała inteligencja. Ludomania- powierzchowna, chwilowa fascynacja wsią i chłopstwem i jednoczesne nierozumienie jej. przykład: rozmowa Kliminy z Radczynią. Radczyni pyta co się dzieje na roli (chociaż jest listopad) III. Bohaterowie "Wesela" - po prostu Polacy Ponieważ "Wesele" oparte jest na autentycznych wydarzeniach to i postacie występujące posiadają uniwersalne cechy Polaków. Dzięki temu uzyskujemy pełen obraz ówczesnego życia i stosunków międzyklasowych. IV. Wątek baśniowo-symboliczny w "Weselu" i jego funkcja ideowa. Postaciami baśniowymi w "Weselu" są: Chochoł i zjawy. Zjawy są odzwierciedleniem najskrytszych myśli uczestników wesela- są ich sumieniem: "Co się w duszy komu gra". 1.Symbolika scen ze zjawami: (a) Dziad i Upiór - dziad jest nastawiony wrogo do inteligencji, zazdrości im bogactwa i marzy o rabacji. (b) Pan młody i Hetman - pan młody ma wątpliwości, czy powinien żenić się z chłopką. (c) Poeta i Rycerz- poeta marzy o walce, sile i mocy. Chciałby walczyć, ale pogrążony jest w maraźmie. Poeta budzi się tylko na chwilę uświadamiając sobie prawdę, ale potem jego chęci znów znikają. (d) Dziennikarz i Stańczyk- słyszą dzwonienie "Zygmunta". Za czasów Stańczyka dzwon Zygmunta kojarzył się z Polską złotego wieku (potęga). Dziennikarzowi kojarzy się z pogrzebami, podczas których dzwonił dzwon (niewiara w zwycięstwo). (e) Marysia i Widmo- Marysia wspomina narzeczonego, gdy siostra wychodzi za mąż. 2.Sen panny młodej - pannie młodej śni się, że diabły wiozą ją w złotej karocy do Polski. Jednak nigdzie jej nie mogą znaleźć, bo znajduje się ona tylko w sercach Polaków. 3.Wernyhora - ma pomóc uczestnikom wesela porwać się do czynu zbrojnego. Jednak nie udaje mu się to, bo Gospodarz zasypia, a Jasiek gubi złoty róg. 4.Czapka z pawim piórem Czapka z pawimi piórami jest symbolem materializmu, który cechował chłopów. Dla Jaśka ważniejsza była jego czapka od Złotego Rogu. 5. Złoty Róg symbolu mocy narodu, który miał być sygnałem dla wszystkich ludzi, że czas walki o wolność właśnie nadszedł. Jednak nigdy nie został użyty, bo zgubił go Jasiek, podczas podnoszenia czapki. 6.Chochoł - jest to słomiana ochrona roślin w zimie. Wiosną roślina budzi się do życia- jest nadzieja, że to samo stanie się ze społeczeństwem. 7.Scena finałowa. a motyw zasłuchania- Uczestnicy wesela zamarli- stać ich tylko na oczekiwanie. Wniosek- To społeczeństwo nie nadaje się do powstania, potrafi tylko czekać. b Chochoł śpiewa: "Miałeś chamie złoty róg, ostał ci się jeno sznur"- uczestnicy wesela nie wykorzystali swojej szansy, więc nic im już nie zostało. Mogą tylko biernie czekać. c motyw tańca- naród nadaje się tylko do tańczenia, a nie do walki lepiej, żeby tańczyli niż walczyli, bo nie są jeszcze gotowi VI. Historia w "Weselu"; geneza utworu; pierwowzory postaci. Utwór ten powstał w oparciu o wydarzenia autentyczne. Faktycznie odbyło się wesele między Jadwigą Mikołajczykówną, a Lucjanem Rydlem. Ślub odbył się w Krakowie, a wesele w dworku Tetmajera. Wesele trwało około trzech dni. Było dość specyficzne, gdyż spotkali się na nim przedstawiciele chłopstwa i mieszczaństwa. POSTACIE I ICH PIERWOWZORY : Gospodarz - Włodzimierz Tetmajer (brat poety) Pan młody - Lucjan Rydel Marysia - Maria Mikołajczykowa Ojciec - Jacek Mikołajczyk Jasiek - Jan Mikołajczyk Poeta - Kazimierz Przerwa-Tetmajer Nos - symbol cyganerii: Czajkowski + Noskowski Maryna - Maria Pareńska Radczyni - Antonina Domańska Czepiec - Błażej Czepiec Klimina - swatka, gospodyni z Bronowic Małych Żyd - Hersz Singer, karczmarz z Bronowic Małych Rachel - Józefa Singer - córka bronowickiego karczmarza Gospodyni - Anna Mikołajczyk Panna młoda - Jadwiga Mikołajczyk Wojtek - mąż Marysi- Wojciech Susuł Kasper - Kasper Czepiec, krewny Błażeja Dziennikarz - Rudolf Starzewski z czasopisma "Czas" Zosia - Zofia Pareńska, przyszła małżonka Tadeusza Boya Żeleńskiego Haneczka - Anna Rydlówna Czepcowa- żona Błażeja Czepca Kuba - Jakub Mikołajczyk, brat panny młodej Isia - Jadwiga, najstarsza córka Włodzimierza i Anny Tetmajerów Widmo - Ludwik de Laveaux Stańczyk - Stańczyk Hetman - Branicki Rycerz Czarny- Zawisza Czarny Upiór - Jakub Szela - przywódca rabacji galicyjskiej z 1846 roku Wernyhora - na pół legendarny Kozak - wróżbita z drugiej połowy XVIII wieku, słynny ze swych przepowiedni o przyszłości Polski i Ukrainy.
|