Cechy i struktura tragedii antycznej na podstawie "Antygony" Sofoklesa

1. Zasada trzech jedności:

a) czasu - akcja rozgrywa się w czsie jednej doby (między wschodem i zachodem słońca)

b) miejsca - akcja rozgrywa się w jednym miejscu ( o wydarzeniach innych informuje specjalny aktor - posłaniec)

c) akcji - jest ona jednowątkowa (bez wątków pobocznych)

2. Ograniczona liczba aktorów (3), występowali tylko mężczyżni

3. Brak scen zbiorowych

4. Konflikt tragiczny ( starcie dwóch przeciwstawnych racji, jedna z nich musi zginąć, postacie kierowani fatum, losem, przeznaczeniem)

5. Istnienie chóru

6.Zasada decorum (obowiązek pisania tragediistylem wysokim)

7.Zasada jedności estetyk ( zakaz przeplatania się scen tragicznych i komicznych)

8.Bohaterami są wybitne jednostki pochodzące z wyższych sfer

9.Specyficzna budowa utworu:

•  prolog - zapowiedż wydarzeń

•  parodos - pierwsze wystąpienie chóru, wprowadzające do akcji)

•  pięć przeplatających się epejsodionów ( wystąpienia aktorów ) i stasimonów ( wystąpienia chóru )

•  zawiązanie akcji z uwzględnieniem:

- perypetii ( punkt kulminacyjny, zwrotny np. aresztowanie Antygony)

- katastrofy (klęska bohatera, najczęściej jego śmierć)

- kommos-u (scena lamentu i żalu)

- stychomatii (dialog 2 postaci złożony z jednowersowych wypowiedzi)

•  exodos (ostanie wystąpienie chóru podsumowującego wydarzenia)

Rola chóru - złożony z 12-15 mężczyzn, stwarzał nastrój, zapowiadał akcję, informował o wydarzeniach, komentował i oceniał bieg wypadków i snuł rozważania na tematy ogólne.

Bohater tragiczny - musi wybierać pomię dzy dwoma równie ważnymi wartościami ( Antygona - pogrzebanie zwłok brata, podporządkowanie się ojcu - prawo ludzkie i boskie).

Ironia tragiczna - oba posunięcia prowadzą do zguby.

Wina tragiczna - winą okazuje sią moralne postępowanie, jednostka za swoje czyny zostaje ukarana.

Charakterystyka postaci:

1. Antygona - wierząca, aktywna, stawia czynny opór, kocha brata, przeciwstawia się ojcu - odważna, moralna, uparta, konsekwentna, rozważna, nie obawia się śmierci, religijna

2. Kreon - uparty, dumny, pyszny, jest despotą, nieustępliwy, porywczy, dba o autorytet, chce być sprawiedliwy i przestrzegać praw, ceni państwo

3. Hajmon (syn Kreona, narzeczony Antygony) - ma inny pogląd na sposób rządzenia państwem, ceni lud, jest mniej radykalny od ojca, rozważny, kochający Antygonę.

4. Ismena ( siostra Antygony)- niezdecydowana, bojażliwa, uległa, chce być lojalna wobec króla, uznaje wyższośc mężczyzn, oportunistka

5. Polinejk - poległy brat Ismeny i Antygony, zdrajca ojczyzny

Nawiązania do konwencji gatunkowej tragedii w literaturze nowożytnej:

1.,,Odprawa posłów greckich " J.Kochanowskiego-renesans

- wybitna jednostka zastąpiona zbiorowością - Troja

- zakończenie (nie katastrofa - zapowiedzenie zniszczenia Troi)

2.,,Powrót posła" Julian Ursyn Niemcewicz- oświecenie

-komedia polityczna z zachowaniem struktury dramatu antycznego

3.,,Nie-boska komedia" Zygmunt Krasiński-romantyzm

-lużna struktura,zarwanie z zasadą trech jedności, świat realny i nadrealny, różne rodzaje literackie.