Rozwój teatru antycznego i jego funkcjonowanie.

Narodziny tragedii i komedii. Osiągnięcia

Ariona - 7- 6 w.p.n.e. półlegendarny grecki poeta i lutnista z Lesbos, domniemany twórca dytyrambu ( pieśń pisana w intencji pochwalnej, gatunek uprawiany w starożytnej Grecji, wyłoniła się z niego tragedia i komedia), jako gatunku literackiego

Tespis - w 534 r. p.n.e. uzupełnił pieśni chóru o postać aktora prowadzącego dialog z przewodnikiem chóru i chórem. Był to już zalążek tragedii, która najprawdopodobniej wywodzi się z tradycji pieśni ku czci Dionizosa.

Ajschylos - 525 - 456 r. p.n.e. uważany za właściwego twórcę tragedii, wprowadził na scenę drugiego aktora dzięki czemu rozwinął się dialog i akcja sceniczna, pod koniec życia kożystając z doświadzenia Sofoklesa wprowadził ( w Orestei) trzeciego aktora, bohaterowie to herosi wadzący się z fatum

Sofokles

- ograniczył rolę bogów w utworze, kładąc większy nacisk na przeżycia osób dramatu

- wprowadził bohatera w pełni świadomego odpowiedzialności za swe czyny

- od tej postaci uzależniony był bieg wydarzeń

- dodał trzeciego aktora

- zerwał z tematycznym związkiem teatrologii

Eurypides

- twórca tragedii psychologicznej

- ożywiając tragedie epizodami komicznymi stał się prekursorem tragikomedii

Arystofanes

- przedstawiciel tzw. komedii starej (satyra polityczna)

- jego komedie to przejaw (ze względu na tematykę) kryzysu cywilizacji ateńskiej

Menandra ( p.Nowakowska) Menander(encyklopedia)

- przedstawiciel tzw komedii nowej, komedii charakterów

Narodziny tragedii:

gat. dramatu ukształtowany w Grecji ( czołowi pisarze to Ajschylos, Sofokles, Eurypides), wywodzi się z obrzędów religijnych. Podstawowym kryterium gatunkowym tragedii jest kategoria estetyczna tragizmu głównego bohatera

t. antyczna ----> t.renesansowa ---->t. klasyczna

Narodziny komedii :

gat. w którym dominuje, stosowane są środki groteski i satyry, początek dały jej pieśni na cześć Dionizosa w starożytnej Grecji. W czasach nowożytnych rozwinęła się komedia charakterów, sytuacyjna, intrygi, polityczna, obyczajowa oraz tragikomedia

Pojęcia :

koryfeusz - przewodnik chóru w starożytnym teatrze

dytyramb - patrz osiągnięcia Ariona)

orchestra - w star. teatrze greckim i rzymskim kolista lub półkolista przestrzeń otoczona amfiteatrem, w klasycznym teatrze greckim przeznaczona na występy chóru

skene - podłużny budynek ustawiony przy okręgu orchestry, naprzeciw widowni, pomieszczenie dla aktorów będące także tłem przedstawienia

koturn - wysoki obcas urzywany przez aktorów aby ich lepiej bylo widać

onkos - wysoka peruka używana przez aktorów teatru, w celu podwyższenia sylwetki, określenia wieku i charakteru postaci

agon - różnego rodzaju zawody ( tu artystyczne, teatralne)

Teatr antyczny a współczesny:

teatr antyczny teatr współczesny

- maksymalnie trzech aktorów - wielu aktorów

- występowanie chóru - brak chóru

- występowali tylko mężczyźni

- specyficzna budowa teatru

( wymagania akustyczne itd.)

- obecność światła i muzyki

- zmiana konwencji i stylu

gry aktorskiej

- funkcja memesis ( naśladowanie - szeroko pojęta funkcja teatru

rzeczywistości) i katharsis (wewnętrzne oczyszczenie odbiorcy)