Powtórzenie treści Biblii

Postacie

Abraham syn Tarego, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego. Wraz z żoną Sarą i bratankiem Lotem i swym półkoczowniczym plemieniem przeszedł (2000 -1600 p.n.e.?) do ziemii Kanaan w Palestynie, gdzie osiadł. Zwany ojcem wiernych.

Izaak drugi patriarcha biblijny, jedyny syn Abrahama i Sary, mąż Rebeki, ojciec Jakuba i Ezawa

Jakub patriarcha biblijny z księgi Genesis, syn Izaaka i Rebeki, sprzedał bratu Ezawowi swoje pierworództwo za miskę soczewicy. Z pomocą matki wyłudził od ślepego ojca błogosławieństwo podając się za Ezawa. Aby zdobyć rękę Racheli, służył jej ojcu, Labanowi, przez 7 lat, lecz dostał starszą i brzydszą siostrę Lię. Za Rachellę służył następne 7 lat.

Józef ostatni z patriarchów biblijnych, główny bohater powieści kończącej Księgę Genesis, ulubiony syn Jakuba i jej ukochanej żony Rachelli, znienawidzony przez starszych braci jako faworyt ojca. Sprzedany przez nich w niewolę karawanie Madianitów idącej do Egiptu. Tam kupony przez Putyfara, zarządca domu i majątku. Zakochana żona Putyfara daremnie próbowała uwieść młodzieńca, odtrącona mści się oczerniając go przed mężem jako swego adoratora. Uwięziony trafnie wykłada sny dwu towarzyszą niedoli. Na dworze Faraona przepowiada władcy ze snów 7 lat urodzaju i 7 lat głodu, przedstawia swój plan zapobieżenia katastrofie. Zostaje pierwszym ministrem, żeni się z Egipcjanką Asenat i ma synów Manassesa i Efraima. Przybyłym w okresie nieurodzaju z Kanaanu po zboże braciom, po poddaniu ich próbom, wybacza. Sprowadza starego ojca, osiedla się z nim i rodem w delcie Nilu na ziemii Gessen.

Mojżesz prawodawca Izraela, prorok, który wyprowadził swój lud z niewoli egipskiej aż do granic Kanaanu, jedna z najpotężniejszych postaci Starego Testamentu. Traktuja się go na ogół za postać historyczną, choć niektórzy uważają go za bohatera mitycznego. Przypisyje się mu (błędnie) autorstwo Pięcioksiągu. Żył w ustawicznym kontakcie z Bogiem, rozmawiał z nim, słuchał jego wskazówek, choć niekiedy sprzeciwiał się mu.Ustami Mojżesza Bóg ogłosił Dziesięcioro Przykazań i kodeks karny, a także ustawodastwo liturgiczne.

Jozue następca Mojżesza, którego życie i czyny opisuje Księga Jozuego. Na 40 lat przed wprowadzeniem przez niego Izraelitów do Ziemii Obiecanej dył jednym z 12 zwiadowców wysłanych do Kanaanu. Tylko on i Kaleb stanęli przed ludem w obronie prawdy i zaprzeczyli alarmitycznym relacjom pozostałych dziesięciu szpiegów, za co tylko oni dwaj ze swojego pokolenia mogli wkroczyć do Kanaanu. Jozue zdobył Ziemię Obiecaną i rozdzielił ją między pokolenia izraelskie.

Samson słoneczny człowiek, sdzia i bohater Izraelski, biblijny Herkules. Narodzony w okresie 40 lat zaboru kraju przez Filistynów, syn Manuego. Gdy Samson dorósł, rozerwał lwa gołymi rękami a wszedłszy w zatarg z Filistynami, schwytał 300 lisów, powiązał im ogony, nawtykał między nie pochodnie i w ten sposób spalił filistyńskie plony i winnice. Gdy mężowie judzcy wydali go związanego Filistynom porwał więzy i chwyciwszy oślą szczękę zabił nią tysiąc ludzi. Gdy zakochał się w Filistynce Dalili, książeta filistyńscy namówijli ją, by wydobyła od niego tajemnicę siły. Wyznał, że gdyby mu głowę zgolono, stał by się słaby jak każdy inny człowiek. Zdradzony został w czasie snu ogolony, pojmany i wydłubano mu oczy i uwięziono. Sprowadzony na ucztę do świątyni Dagona w Gazie, aby widok jego hańby uradował tysiące zgromadzonych tam wrogów, Samson, któremu odrosły tymczasem włosy, przewrócił dwie kolumny wspierające gmach i zginął w jego gruzach razem z wrogami.

Saul pierwszy król Izraela XI w. p.n.e.. 10 powołany przez proroka Samuela na wodza po zwycięstwie nad Amonitami obrany królem i namaszczony przez Samuela. Pobił Filistynów i Amalekitów, lecz mimo tych zwycięstw nie mógł zwalczyć swych wad, jego skomplikowana natura oscyluje ustawicznie między dobrem i złem. Jego dzieje w Biblii są w rzeczywistści historią o Dawidzie, naprzód faworycie króla, którego pocieszał w chwilach smutku grą na harfie, potem rywalu, a w końcu następcy. Syn Saula Jonatan był serdecznym przyjacielem Dawida. Osamotniony po śmierci Samuela ściga ukrywającego się w pieczarach Dawida. W przededniu decydującej bitwy z Filistynami król bezskutecznie prosi Boga o znak. W przebraniu udaje się do wróżki w Endor, która wywołuje ducha Samuela. Ten obwieszcza krolowi, że zginie jutro w bitwie wraz z synami. Przepowiednia się sprawdza, a Dawid opłakuje Saula i Jonatana

Dawid w latach okl 1012 - 972 p.n.e. drugi król izraelski, w tradycji żydoskiej idealny władca, z którego rodu powstać ma wybawiciel - Mesjasz. Wg Biblii za młodu był pasterzem i lutnistą, później rzekomym autorem psalmów biblijnych. Najmłodszy syn Izaja, namaszczony w tajemnicy przez proroka Samuela, gdy Saul jeszcze władał. W wojnie z Filistynami zagija on z procy olbrzyma Goliata siejąc popłoch wśród nieprzyjaciół. Ratyjąć życie ucieka z kraju na wiele lat. Po śmierci Saula ogłasza się królem. Zakochany w Betsabee, żonie Uriasza. Ukochany syn Absalom podnosi bunt przeciw ojcu i ginie, okrywając Dawida żałobą.

Salomon król izraelski od ok 970 do 930 r p.n.e., syn Dawida i Betsabee, wstąpił na tron prawdopodobnie w młodym wieku, wzmocnił państwo, zreorganizował armię wprowadzając wozy bojowe, lecz starał się utrzymywać przyjazne stosunki z sąsiadami.Dwór jego był ośrodkiem kultury, zwłaszcza literatury. Utrzymywał liczny harem, wznosił piękne pałace, zbudował świątynię jerozolimską. Związany z tymi wydatkami ucisk podatkowy i rosnący na starość despotyzm króla wywołał niezadowolenie wsród plemion północy, które doprowadziły do buntu Jeroboama I, a po śmierci króla do secesji diesięciu pokoleń północy pozostawiając dynastii Dawidowej tylko Judę i część Beniaminu. Mądrość Salomona weszła w przysłowie i stała się źródłem legend. Biblia przedstawia panowanie Salomona jako złoty wiek Izraela. Później obdarzony przez Biblię nadludzką potęgą, uważany za władcę duchów i demonów. Rzekomy autor licznych, powstałych po jego śmierci utworów Starego Testamentu

Izajasz VII w. p.n.e., największy prorok Starego Testamentu, pisarz, polityk, doradca trzech królów judzkich. Biblijne księgi Izajasza są dziełem najwyżej stojącym z wzg. na bogactwo języka i kształt artystyczny. Księga dokończona przez jego uczniów.

Daniel jeden z większych proroków i bohaterów biblijnych. Jego proroctwa i czyny mieszczą się w księdze nazwanej jego imieniem, której autorstwo mu przypisywano. Żył w VII-VI w. p.n.e. Uprowadzony ok 605 przez Nabuchodonozora do niewoli babilońskiej, zdobył wykształcenie na dworze króla i zajmował wysokie urzędy w państwie babilońskim, a później perskim.

św. Piotr rybak z Betsaidy w Galilei, imieniem Szymon, brat Andrzeja. Jezus przyznał mu pierwszeństwo przed innymi apostołami, ustanawiając go głową kościoła. Odbywał podróże apostolskie, przebywał w Antiochii, a na koniec w Rzymie, gdzie ok 64r. za czasów Nerona, poniusł śmierć męczeńską. Symbolami jego są klucze i miecz.

Herod ok 73-4 p.n.e., syn Idymejczyka Antypatra i córki szejka arabskiego. Dzięki przyjaźni z Markiem Aureliuszem został w 37 królem Judei, a po bitwie pod Akcjum zyskał łaski Oktawiana Augusta. Jako poplecznik Rzymu i propagandator pogaństwa znienawidzony przez Żydów. Rządził sprawnie, założył wiele miast i warownii. Ożenił się 10 razy. W ostatnich latach panowania, prawdopodobnie pod wpływem choroby umysłowj, stał się krwiożerczym tyranem. Kazał stracić swą żonę, syna. Biblia obciąża go odpowiedzialnością za rzeź niewiniątek.

Judasz wg Biblii jeden z 12 apostołów Chrystusa, który zdradził go i wydał wysłannikom Sanhedrynu, a zobaczywszy, że Chrystusa skazano, zdjęty żalem, odniusł pieniądze, pożucając je w świątyni i powiesił się z rozpaczy.

Piłat prokurator Judei w 26-36 n.e., który wg Biblii zatwierdził wyrok śmierci wydany na Jeusa przez sanhedryn. Odwołany przez Rzym w skutek masakry Samarytan na górze Garizim. Późniejsze jego życie było tak pełne nieszczęść, że popełnił samobujstwo w Rzymie.

Motywy

przymierze w Biblii nazwa przyżeczeń, obietnic, uczynionych człowiekowi przez Boga w zamian za należne mu posłuszeństwo. W przymierzu z Noem Bóg, że nie spuści na ziemię więcej potopu i ustanawia na niebie tęczę jako znak tego przymieża. W przymieżach z Abrahamem, Izaakiem i Jakubem Bóg ustanawia Izrael narodem wybranym i obiecuje mu ziemię Kanaan.

patriarcha praojciec, protoplasta rodu. Stary Testament wylicza dziesięciu praojców rodu ludzkiego - od Adama do Noego. Patriarchami jednak w ścisłym sęsie są: Abraham, Izaak i Jakub jako praojcowie narodu wybranego, oraz synowie Jakuba jako praojcowie dwunastu pokoleń izraelskich.

dekalog dziesięcioro przykazań, czyli praw stanowiących podstawę moralności żydowskiej i chrześcijańskiej. Prawa te w rzeczywistości spisano zapewne w VIII-VI w. p.n.e..

Arka Przymierza pozłacana skrzynia z drzewa akacjowego, ozdobiona dwoma złotymi cherubami, symbolizująca obecność boską, zawierająca kamienne tablice praw. Noszona przez Izrelitów w ich wędrówkach i bitwach, złożona w jerozolimskiej świątyni Salomona w miejscu zwanym święte świętych . Arka oryginalna zaginęła po upadku Jerozolimy w 586 p.n.e..

ziemia obiecana Kanaan, wg Wulgaty obiecany przez Boga Abrahamowi i jego potomkom. Miejsce najbardziej pożądane, wydaje się rajem, kraj szczęśliwości.

naród wybrany tak wg Biblii nazywano Żydów. Psalm 104 I wywiódł lud swój z weselem i wybranych swoich radością . Ks. Machab. Lecz nie dla miejsca naród, lecz dla nerodu miejsce Bóg obrał .

prorok ten kto przepowiada przyszłość, przywódca religijny o type wizyjnym, ekstatycznym, uważający się za natchnione nażędzie bóstwa, niezależny od istniejących instytucji religijnych, często przeciwny im, albo potępiający je. Prorocy izraelscy, biblijni byli interpretatorami historii narodowej, usiłującymi przez swą naukę utrzymać lud w wierności wobec Boga i Prawa, głoszącymi katastrofę narodową, zapowiadającymi erę mesjańską. Sądzili, że każdego z nich Bóg powołał osobiście, obiawiając swą wolę w sposób nadprzyrodzony, zazwyczaj w postaci widzeń i głosów.

Mesjasz namaszczony olejem, pomazaniec. W judaiźmie człowiek, który będzie wysłany przez Boga na ziemię, aby odbudować Izrael i sprawiedliwie rządzić. Idea rozwijana u Żydów zwłaszcza w okresach niewoli lub klęski. Jezus uważał się i jest uważany przez chrześcijan za Mesjasza, o którym mówi cały Stary Testament. Imię Chrystus jest greckim przekładem słowa Mesjasz.

bunt aniołów wg Biblii Lucyfer zabrał ze sobą trzecią część aniołów (zbuntowanych przeciw Bogu) i sprowadził ich do Szatana, który to równał się z Bogiem. Zbuntowani aniołowie przyjęli postaci demonów

grzech pierworodny wg Biblii i pojęć chrześcijańskich grzech popełniony przez pierwszych rodziców - Adama i Ewę i przekazany w spuściźnie wszystkim potomkom

zamordo-wanie Abla Kain pierworodny syn Adamia i Ewy dył oraczem, a jego młodszy brat Abel, pasteżem owiec. Kain złożył ofiarę Bogu z owoców ziemii, a Abel z owiec. Bóg odrzusił ofiarę Kaina, co oznaczało, że nie aprobuje jego ożenku z bliźniaczą siostrą Aklimą, zawartego wbrew woli Adama. Wg. planów ojca Kain miał poślubić bliźniaczą siostrę Abla - Dżumellę. Kain zabił Abla, a gdy Bóg go spytał Gdzie jest Abel? odpowiedział Nie wiem, czyż jestem stróżem brata mego? Bóg zaś na to: Coś uczynił? głos krwi brata twego woła do mnie z ziemii; gdy ją uprawiać będziesz, nie da ci owoców; tułaczem i zbiegiem będziesz na ziemii, ale kto by cię zabił karany będzie siedmiorako.

wieża Babel wg Biblii potomkowie Noego, przybywszy do ziemii Sennar, postanowili zbudować wieżę Babel, której szczyt sięgałby nieba. Bóg zstąpił by obejżeć budowę wieży i, nie chcąc dopuścić do jej ukończenia, pomieszał im języki , aby się nie rozumieli wzajemnie i rozproszyli na wszystkie strony.

rzeź niewiniątek wg Biblii król Herod usłyszwszy od mędrców przybyłych ze Wschodu, że narodził się przyszły król żydowski, kazał pozabijać wszystkich nowonarodzonych chłopców. Jezus uniknął śmierci, gdyż anioł kazał Józefowi uciec z rodziną do Egiptu

wesele w Kanie Galilejskiej uroczystość weselna na której, wg Biblii, zabrakło wina. Chrystus zamienił sześć stągwi w wino. Na miejscu, gdzie miał nastąpić ów cud, wzniesiono kościoły: grecki i franciszkański.

umywanie rąk wg Biblii jeśli znajdzie się człowieka zamordowanego, a sprawca jest nieznany, wówczas starszyzna sąsiedniego miasta winna zabic jałowicę i omyc nad nią ręce mówiąc Ręce nasze krwi tej nie wylały, ani oczy nie widziały .

niewierny Tomasz człowiek wątpiący, niedowieżający, chcący wszystko samemu sprawdzić, sceptyk. Tak nazywano św. Tomasza Apostoła z powodu jego wątpliwości co do zmartwychwstania Jezusa, o których wspomina Biblia.

Prechistoria biblijna, historia wyjścia z Egiptu i wędrówki do Ziemii Obiecanej

Prechistoria biblijna

•  Abram był synem Teracha. Wypasał dla swego ojca stada. Podczas pilnowania stad Abram doszedł do wniosku, że istnieje tylko jeden, wszechmocny Bóg. Zaczął głosić swoje poglądy, które nie spotkały się ze zrozumieniem wielu ludzi.

•  Gdy zmarł ojciec, Abram postanowił wraz ze swoimi zwolennikami wyruszyć w podróż do urodzajnej ziemi Kanaan Wędrowcy osiedlili się w pobliżu Betel. Abram postawił tam ołtarz, na którym składał ofiary Bogu.

•  Gdy zasoby naturalne tamtego rejonu wyczerpały się wędrowcy ruszyli w dalszą drogę, aż do granic Egiptu. Tam poprosił faraona o gościnę. Doszło do konfliktów z faraonem, ale władca wybaczył Abramowi, który nie niepokojony opuścił Egipt i powrócił do Kanaanu.

•  Kilkanaście lat później Abramowi objawił się Bóg, zlecając mu utworzenie jednolitego narodu. Nakazał także obrzezywanie wszystkich ośmiodniowych dzieci rodzaju męskiego. Wtedy to Abram, zrywając z przeszłością, zmienił mezopotamskie imię na nowe- Abraham (ojciec mnóstwa narodów).

•  Któregoś dnia z wizytą do Abrahama przyszli trzej wędrowcy, którzy zapowiedzieli, że będzie miał wreszcie długo oczekiwanego syna.

•  Gdy Abraham ukończył setny rok życia, spełniła się obietnica boska- urodził mu się syn Izaak . Kiedyś Bóg chciał wystawić Abrahama na próbę i kazał mu poświęcić swego syna. Mężczyzna był wstrząśnięty, ale zgodził się wykonać polecenie. W chwili gdy uniósł sztylet nad Izaakiem, Bóg w ostatniej chwili powstrzymał egzekucję i błogosławił Abrahamowi.

•  Po długotrwałych poszukiwaniach starzejący się Abraham odnalazł żonę dla Izaaka. Była to Rebeka.

•  Abraham w chwili śmierci miał 175 lat.

•  Izaak i Rebeka mili dwoje dzieci: Ezawa i Jakuba . Bracia wciąż kłócili się między sobą. Pewnego dnia Jakub, wykorzystując naiwność Ezawa, kupił od niego prawo pierworództwa za miskę soczewicy. Później, gdy ojciec był stary i ślepy, Jakub wykorzystując sprytny fortel spowodował, że to jego pobłogosławił jako pierworodnego.

•  W obawie przed zemstą brata Jakub udał się w podróż. Pewnej nocy przyśniła mu się drabina sięgająca do nieba, po której chodzili aniołowie, a na najwyższym szczeblu oparł się Jahwe. Bóg powiedział Jakubowi, że ziemię na której leży oddaje mu we władanie jego potomstwu.

•  Pokonując szereg przeciwności, Jakub stał się mężem Lei oraz jej siostry Racheli. Obie żony konkurowały ze sobą o względy Jakuba. Lea dała mu wielu potomków, natomiast Rachela była bezpłodna. Po wielu staraniach udało się jednak Racheli urodzić syna - Józefa .

•  Liczne konflikty spowodowały, że Jakub opuścił dom teścia i powrócił do Kanaanu. Tam miał dziwny sen. Śniły mu się zapasy z Bogiem, który pobłogosławił go i polecił by nosił przydomek Izrael- ten który walczył z Bogiem.

•  Po krwawym konflikcie z okolicznymi władcami, Jakub wyruszył do miejsca, gdzie objawił mu się Bóg i zbudował tam ołtarz. Tam ukazał mu się Bóg oddając cały kraj w jego władanie. Wkrótce odwiedził swego ojca, na krótko przed jego śmiercią.

•  Ulubionym synem Jakuba był Józef, co spowodowało nienawiść innych jego synów. Bracia Józefa postanowili sprzedać go w niewolę, a ojcu powiedzieli, że jego syn nie żyje.

•  Józef został sprzedany do Egiptu. Po wielu przygodach trafił do więzienia.

•  Pewnej nocy faraon miał sen, którego nikt nie potrafił wyjaśnić. Śniły mu się siedem chudych krów pożerających krowy tłuste. Zdesperowany faraon usłyszał o Józefie i do niego zwrócił się o pomoc. Józef wyjaśnił, że Egipt czeka siedem tłustych, a potem siedem chudych lat. Faraon wdzięczny Józefowi mianował go namiestnikiem.

Chude lata nadeszły również dla Kanaanu. Jakub wysłał swoich synów z prośbą do faraona. Rozmawiał z nimi Józef, którego nie poznali. Dowiedział się, że bracia żałują swojego czynu. Dał im zboże, a przy kolejnej wizycie wystawił ich na próbę. Przekonał się, że bracia bardzo kochają ojca, więc wyznał im prawdę o sobie. Zaprosił również plemię swego ojca, aby osiedliło się w Egipcie i przeczekało głód. Jakub zmarł po spotkaniu z synem.

Historia wyjścia z Egiptu i wędrówki do Ziemi Obiecanej:

•  Izraelici mieszkali w Egipcie od czasów Józefa. Nowy faraon zmuszał ich do niewolniczej pracy. Władca wydał również rozkaz zabijania wszystkich niemowląt płci męskiej.

•  Pewna matka, nie chcąc by zabito jej dziecko, wypuściła je w koszu do rzeki. Dziecko znalazła córka faraona, usynowiła go i nazwała Mojżesz .

•  Po wielu latach Mojżesza dręczyły wyrzuty sumienia. Czuł związek ze swoim narodem, ale nie wiedział jak mu pomóc. Pewnego razu, broniąc Izraelity, Mojżesz zabił egipskiego dozorcę i uciekł z miasta.

•  Znalazł się w kraju Madianitów, gdzie osiadł i założył rodzinę. W kraju tym wysłuchał wielu opowieści o Abrahamie i Kanaanie- ziemi obiecanej .

•  Pewnego dnia, pasąc owce, Mojżesz zobaczył krzew, który płonął, ale się nie spalał. Usłyszał głos Boga, wzywający go do wyzwolenia Izraelitów z niewoli. Bóg ujawnił mu swoje imię i dał moc czynienia cudów.

•  W Egipcie, przy poparciu brata- Aarona, zdołał namówić Izraelitów do wyjścia z Egiptu. Faraon nie miał zamiaru wypuszczać Żydów, więc Bóg zesłał na Egipt 9 plag. Faraon zmienił zdanie dopiero gdy Bóg zesłał śmierć na wszystkie pierworodne dzieci.

•  Faraon wysłał pościg za Izraelitami. Wtedy Mojżesz użył mocy danej mu przez Boga i rozkazał falom Morza Czerwonego by się rozstąpiły. Mojżesz przeszedł bez szwanku, a wojsko faraona zginęło w odmętach.

•  Wyprawa trwała. Gdy ludzie byli głodni, Bóg zesłał im stado przepiórek oraz mannę, zastępującą im chleb. Gdy wśród ludzi zabrakło wody, Mojżesz uderzył kijem w skałę i ukazało się źródło.

•  Pewnego dnia na wędrowców napadło wędrowne plemię. Dzięki błogosławieństwu boskiemu, bitwę wygrali Izraelici pod wodzą Jozuego.

•  Innym razem Mojżesz wspiął się na górę Synaj i rozmawiał z Bogiem, który powiedział mu, że chce zawrzeć z Izraelitami przymierze. Trzy dni później Mojżesz otrzymał od Boga szereg praw i przepisów liturgicznych. Podczas kolejnej wizyty, trwającej 40 dni, mędrzec otrzymał dwie kamienne tablice z dziesięcioma przykazaniami, opis jak zbudować Arkę Przymierza do przechowywania przykazań oraz nadał Aaronowi tytuł arcykapłana.

•  Na skutek długiej nieobecności Mojżesza ludzie myśleli, że zginął. Wpadli w panikę i z całego posiadanego złota odlali złotego cielca, do którego modlili się o ocalenie. Tylko Lewici nie brali udziału w tym szaleństwie.

•  Gdy Mojżesz wrócił z góry wpadł w złość i rozbił tablice z przykazaniami oraz złotego cielca. Następnie zlecił Lewitom zabicie tysięcy zdrajców.

•  Wtedy Mojżesz udał się ponownie na górę i prosił o przebaczenie, które otrzymał. Wkrótce pozwolił mu również zobaczyć przez chwile oblicze Boga.

•  Wędrowcy wyciosali nowe tablice i złożyli je w arce. Zrobiono również przenośną świątynię, w której trzymano arkę.

•  Gdy ludzie zaczęli narzekać na trudy, wspominając dobre czasy niewoli, zesłano na nich trujące przepiórki.

•  Gdy wreszcie dotarli do Kanaanu, okazało się, że jest on strzeżony przez wielkoludów. Wędrowcy wpadli w rozpacz. Mówili: "Daj Boże, byśmy poginęli i by nie wprowadził nas Pan do tej ziemi.". Postanowili wrócić do Egiptu. Zagniewany Jahwe powiedział ukarał niewdzięcznych Izraelitów. Nikt kto przekroczył 20 lat, nie miał prawa wejść do Kanaanu- miał błąkać się po pustyni przez 40 lat i umrzeć. Natomiast młodzi, zrodzeni na pustyni, mieli ruszyć na podbój Kanaanu, pod wodzą Jozuego.

•  Przez 40 lat wybuchło wiele konfliktów pomiędzy Izraelitami, ale Mojżeszowi udawało się zaprowadzić spokój. Po czterdziestu latach wędrówki po pustyni zmarł Aaron.

•  Mojżesz ruszył na podbój Kanaanu. Wygrał wiele bitew i posuwał się naprzód. Podczas kolejnej rozprawy ze zdrajcami zginęło 24 tysiące grzeszników.

•  Mojżesz na swojego następcę wyznaczył Jozuego. Aby zapobiec konfliktom, podzielił terytorium kraju pomiędzy poszczególne plemiona izraelskie. Tego samego dnia zmarł.

•  Nowym przywódcą został Jozue. Przeprawił się przez Jordan i usłyszał głos Boga, popierający jego działania. Następnie przystąpiono do oblężenia Jerycha. Jozue zastosował nieoczekiwany sposób zdobycia miasta- trębacze izraelscy w jednym momencie zagrali na trąbach. Dźwięk ten spowodował zawalenie się murów miasta.

•  Podbój Kanaanu trwał 7 lat. Zginęło 31 królów kananejskich i wielu ich poddanych. Cała kraina dostała się pod panowanie Izraela.

Życie, działalność, męczeństwo Jezusa Chrystusa

Jezus narodził się między 8 a 4r. p.n.e., prawdopodobnie w Betlejem

Z tekstów synoptycznych moglibyśmy wnosić, że działalność publiczna Jezusa trwała nie dłużej niż rok (jednak są pewne wątpliwości). Wpierw mieszkał w Nazareciem, w Galilei, z Maryją i Józefem. następnie przemierzał Palestynę głosząc Dobrą Nowinę, uzdrawiając chorych, wskrzeszając zmarłych, gromadząc koło siebie apostołów i uczniów. Po swym spotkaniu z Janem Chrzcicielem i cudzie w Kanie Galilejskiej Jezus udał się do Jerozolimy na święto Paschy. Będąc z powrotem w Galilei, rozmnożył chleby nad jeziorem, gdy zbliżała się Pascha. Tak więc jego wizyta w Betanii na sześć dni przed Paschą nastąpiła już w następnym roku jego działalności - roku jego śmierci.

Wszystkie cztery Ewangelie twierdzą zgodnie, że Jezus zmarł w dzień Przygotowania szabatu (tj. w piątek), lecz data jego śmierci (dzień miesiąca) są różne. Według synoptyków ostatnia wieczeża spożywana przez Jezusa była posiłkiem paschalnym. Mógł specjalnie przyspieszyć o 24 godziny dzień ostatniej wieczeży. Jezus został skazany na śmierć w dzień Przygotowania, oraz ukrzyżowany tego samego dnia. Ukrzyżowanie musiało nastąpić między 26 a 36r n.e. za kadencji Piłata (najprawdopodobniej 30r).

Związki frazeologiczne, np. żona Lota, miska soczewicy, ostatnia wieczerza

wyrok salomonowy - wyrok mądry i sprawiedliwy, choć o zaskakującej formule rozstrzygnięcia

ostatnia wieczerza - wieczerza paschalna,

piętno kainowe - piętno, znamię zbrodniarza, moerdercy, zabujcy brata albo rodaka

zakazany owoc - rzecz nęcąca, ale niedostępna z powodu zakazu

syn marnotrawny - nawrócony grzesznik

zasnąć snem wiecznym - umrzeć

umywać ręce - oświadczyć, że jest się niewinnym, zrzucić z siebie odpowiedzialność za to co się stało, albo stanie

nosić na rękach (kogoś) - uwielbiać, ubustwiać, spełniać wszystkie zachcianki (ukochanej)

co rok, to prorok - o małżeństwie, któremu co rok przychodzi na świat potomek

łoże Abrahama - znaleźć się na łożu Abrahama - umrzeć, znaleźć się w świecie umarłych